Alkomat bezustnikowy czy ustnikowy - który wybrać?

Wybierając alkomat, można zwrócić uwagę na rodzaj sensora, zakres pomiaru czy sposób zasilania. Równie ważne jest jednak to, w jaki sposób urządzenie pobiera próbkę wydychanego powietrza. Pod tym względem możemy wyróżnić przede wszystkim alkomaty ustnikowe i bezustnikowe.

Nie jest to wyłącznie różnica w konstrukcji urządzenia. Sposób pobierania próbki wpływa na wygodę wykonywania kolejnych pomiarów, higienę oraz możliwość korzystania z jednego alkomatu przez wiele osób. Nie należy go również mylić z rodzajem zastosowanego sensora.

Alkomat bezustnikowy nie musi być półprzewodnikowy, podobnie jak obecność ustnika nie przesądza o zastosowaniu sensora elektrochemicznego. W dalszej części porównamy oba rozwiązania i sprawdzimy, które z nich lepiej odpowiada konkretnym zastosowaniom.

Czym różni się alkomat ustnikowy od bezustnikowego?

W alkomacie ustnikowym użytkownik wykonuje pomiar przez zamontowaną w urządzeniu końcówkę. Ustnik ma bezpośredni kontakt z ustami, dlatego przy korzystaniu z alkomatu przez różne osoby należy stosować osobne końcówki. W modelu bezustnikowym nie ma takiej potrzeby. Powietrze jest wydmuchiwane w kierunku odpowiedniego miejsca w urządzeniu bez bezpośredniego kontaktu z ustami.

W przypadku prywatnego alkomatu różnica może początkowo wydawać się niewielka. Staje się znacznie bardziej odczuwalna, gdy trzeba przebadać kilka osób. Alkomat bezustnikowy pozwala szybciej przechodzić do kolejnych pomiarów i nie wymaga zapasu jednorazowych ustników. Z kolei konstrukcja ustnikowa wymusza wykonanie badania w określony sposób i kieruje wydychane powietrze bezpośrednio do urządzenia.

Nie oznacza to, że jeden typ alkomatu będzie automatycznie lepszy w każdej sytuacji. Dla jednej osoby korzystającej z urządzenia od czasu do czasu ustniki mogą nie być żadnym utrudnieniem. W firmie, podczas kontroli pracowników albo przy częstym badaniu większej liczby osób brak konieczności wymiany końcówek może już znacznie usprawnić cały proces.

Na tym etapie mówimy jednak wyłącznie o sposobie korzystania z alkomatu. To, jak oba rozwiązania pobierają próbkę i jakie ma to znaczenie dla prawidłowego wykonania pomiaru, wymaga osobnego wyjaśnienia.

W jaki sposób alkomat pobiera próbkę wydychanego powietrza?

Różnicę między alkomatem ustnikowym i bezustnikowym najlepiej widać w drodze, jaką pokonuje wydychane powietrze. W pierwszym przypadku ustnik tworzy bezpośredni kanał pomiędzy ustami użytkownika a układem pomiarowym. Strumień powietrza trafia więc bezpośrednio do urządzenia, które pobiera odpowiednią próbkę i przekazuje ją do sensora.

Alkomat bezustnikowy musi pobrać próbkę ze strumienia wydmuchiwanego w kierunku urządzenia. Nie ma tutaj szczelnego połączenia utworzonego przez ustnik, dlatego szczególnie ważne jest prawidłowe wykonanie badania. Alkomat należy trzymać w odpowiedniej odległości i skierować we właściwą stronę zgodnie z instrukcją konkretnego modelu.

W obu przypadkach sensor odpowiada za analizę pobranej próbki, a nie za sam sposób jej dostarczenia. Dlatego alkomatu bezustnikowego nie należy automatycznie utożsamiać z sensorem półprzewodnikowym. Dobrym przykładem jest alkomat policyjny Zenwire D1000, który wykorzystuje sensor elektrochemiczny, a jednocześnie umożliwia wykonywanie pomiarów bezustnikowych.

Sam ustnik lub jego brak jest więc elementem sposobu pobierania próbki. Rodzaj sensora to osobny parametr, który wpływa na późniejszą analizę dostarczonego powietrza. Rozdzielenie tych dwóch kwestii pozwala znacznie lepiej porównywać poszczególne modele alkomatów.

Co wpływa na dokładność pomiaru alkomatem?

Nawet dobry alkomat może wskazać niewiarygodny wynik, jeśli badanie zostanie wykonane nieprawidłowo. Znaczenie ma zarówno stan urządzenia, jak i sposób pobrania próbki. Sam wybór pomiędzy modelem ustnikowym a bezustnikowym nie przesądza więc o dokładności pomiaru.

Warto zwrócić uwagę na:

• czas od spożycia alkoholu - pomiar wykonany bezpośrednio po wypiciu może zostać zaburzony przez alkohol znajdujący się jeszcze w jamie ustnej;
• sposób wykonania pomiaru - należy dmuchać zgodnie z komunikatami urządzenia, a w modelach bezustnikowych dodatkowo zachować właściwą odległość i kierunek strumienia powietrza;
• kalibrację alkomatu - sensor z czasem może wymagać ponownego wzorcowania, dlatego należy przestrzegać częstotliwości kalibracji określonej przez producenta;
• rodzaj i jakość sensora - to właśnie sensor analizuje pobraną próbkę, dlatego jego technologia i parametry mają znaczenie dla działania urządzenia;
• warunki wykonywania badania - alkomat powinien być użytkowany w zakresie temperatur określonym przez producenta;
• stan urządzenia - niski poziom baterii, zabrudzenie czy niewłaściwe przechowywanie mogą utrudnić jego prawidłową pracę.

Ustnik może ułatwiać skierowanie strumienia powietrza bezpośrednio do układu pomiarowego, ale nie oznacza to automatycznie, że każdy alkomat ustnikowy będzie dokładniejszy od bezustnikowego. Trzeba patrzeć na całą konstrukcję urządzenia, zastosowany sensor oraz prawidłowość wykonania badania.

Higiena i szybkość pomiaru - kiedy brak ustnika jest zaletą?

Przy jednym pomiarze różnica pomiędzy alkomatem ustnikowym i bezustnikowym może nie być szczególnie odczuwalna. Sytuacja zmienia się, gdy z jednego urządzenia korzysta kilka osób. W alkomacie ustnikowym każda z nich powinna korzystać z własnej końcówki, natomiast konstrukcja bezustnikowa eliminuje bezpośredni kontakt ust z urządzeniem.

Pozwala to szybciej przechodzić od jednego badania do następnego. Nie trzeba wymieniać ustników ani pilnować zapasu czystych końcówek. Z tego powodu modele bezustnikowe mogą być praktycznym rozwiązaniem wszędzie tam, gdzie pomiary wykonywane są często lub obejmują większą grupę osób.

Dobrym przykładem takiej konstrukcji jest alkomat bezustnikowy Zenwire MR702. Jest to precyzyjny model z wbudowaną baterią ładowaną USB-C, który nie wymaga każdorazowego zakładania wymiennej końcówki. Pokazuje to praktyczną przewagę tego rozwiązania w sytuacjach, w których liczy się szybkie wykonanie kolejnych badań.

Alkomat ustnikowy pozostaje natomiast wygodnym rozwiązaniem przy zastosowaniu indywidualnym. Jeżeli urządzenie ma jednego użytkownika i jest używane sporadycznie, konieczność korzystania z ustnika nie musi stanowić ograniczenia. Różnica między obiema konstrukcjami staje się najbardziej widoczna dopiero wraz ze wzrostem liczby wykonywanych pomiarów.

Alkomat dla jednej osoby czy do badania wielu osób?

Sposób korzystania z urządzenia może być jednym z najprostszych kryteriów wyboru pomiędzy alkomatem ustnikowym i bezustnikowym. Inne potrzeby ma kierowca, który wykonuje pomiar kilka razy w miesiącu, a inne firma, w której w krótkim czasie trzeba sprawdzić większą grupę osób.

Alkomat ustnikowy może być dobrym wyborem, gdy:

• urządzenie będzie używane głównie przez jedną osobę,
• pomiary wykonywane są sporadycznie,
• przechowywanie zapasu ustników nie stanowi problemu,
• zależy Ci na kierowaniu wydychanego powietrza bezpośrednio do kanału pomiarowego.

Alkomat bezustnikowy warto rozważyć, gdy:

• z jednego urządzenia regularnie korzysta kilka osób,
• trzeba wykonywać kolejne pomiary w krótkich odstępach czasu,
• ważne jest ograniczenie bezpośredniego kontaktu użytkownika z urządzeniem,
• nie chcesz przechowywać i regularnie uzupełniać zapasu wymiennych ustników.

Nie oznacza to jednak, że alkomat bezustnikowy jest przeznaczony wyłącznie dla firm, a ustnikowy tylko do użytku prywatnego. Oba rozwiązania mogą sprawdzić się w różnych warunkach. Liczy się przede wszystkim częstotliwość badań, liczba użytkowników oraz sposób, w jaki alkomat będzie wykorzystywany na co dzień.

Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze alkomatu?

Alkomat ustnikowy może być wygodnym wyborem dla jednej osoby, a bezustnikowy znacznie usprawnić wykonywanie wielu kolejnych pomiarów. Nie powinno to jednak kończyć porównania. Dwa modele wykorzystujące ten sam sposób pobierania próbki mogą znacznie różnić się zastosowanym sensorem, parametrami pomiarowymi oraz dodatkowymi funkcjami.

Jedną z najważniejszych różnic jest rodzaj sensora. Na rynku spotykane są między innymi alkomaty elektrochemiczne i półprzewodnikowe. Jest to jednak osobny podział od omawianego w tym artykule. Jeśli chcesz dokładniej poznać różnice między tymi technologiami, sprawdź nasz poradnik:

Czym się różni alkomat elektrochemiczny od półprzewodnikowego? Który wybrać?

Przy zakupie sprawdź również zakres i rozdzielczość pomiaru oraz wymagania dotyczące kalibracji. Przydatne mogą być dodatkowe rozwiązania, takie jak pamięć wcześniejszych wyników, czytelny ekran czy możliwość ładowania wbudowanego akumulatora przez USB. 

Najlepszy wybór wynika więc z połączenia kilku cech. Ustnik lub jego brak decyduje przede wszystkim o sposobie wykonywania badania. Sensor i parametry urządzenia odpowiadają natomiast za inną część jego działania. Dopiero zestawienie tych elementów pozwala wybrać alkomat dopasowany do rzeczywistego sposobu użytkowania.